Categories
Hanuman

हनुमान जी के 108 नाम उनका प्रभाव

अपनी अपार शक्ति और कई गुणों के लिए मशहूर हनुमान को बजरंगबली और रामदूत जैसे कई नामों से जाना जाता है। इस कंटेंट में उनके हर नाम से जुड़े कई मंत्र दिए गए हैं, जो उनके दिव्य गुणों को उजागर करते हैं—जैसे कि अंजनी के पुत्र और राम के भक्त होना, साथ ही बाधाओं को दूर करने और शक्ति, बुद्धि व सुरक्षा प्रदान करने वाले के रूप में उनकी पहचान।


हनुमान जी को उनके विभिन्न गुणों, पराक्रमों और संबंधियों के आधार पर कई नामों से पुकारा जाता है। उनके कुछ सबसे प्रसिद्ध और लोकप्रिय नाम बजरंगबली, अंजनीसुत (माता अंजनी के पुत्र), पवनपुत्र (वायुदेव के पुत्र), रामदूत, केसरीनंदन, और महावीर हैं।

क्रमांकNamesMantraमंत्र (IAST)Meaning
1आञ्जनेयॐ आञ्जनेयाय नमःOm Āñjaneyāya Namaḥजो देवी अञ्जना के पुत्र हैं
2महावीरॐ महावीराय नमःOm Mahāvīrāya Namaḥजो अति बलशाली एवं पराक्रमी हैं
3हनूमान्ॐ हनुमते नमःOm Hanumate Namaḥजो फूले हुए गालों वाले हैं
4मारुतात्मजॐ मारुतात्मजाय नमःOm Mārutātmajāya Namaḥजो पवन देव को अति प्रिय हैं
5तत्वज्ञानप्रदॐ तत्वज्ञानप्रदाय नमःOm Tattvajñānapradāya Namaḥजो तत्वज्ञान प्रदान करने वाले हैं
6सीतादेवीमुद्राप्रदायकॐ सीतादेवीमुद्राप्रदायकाय नमःOm Sītadevīmudrāpradāyakāya Namaḥजो सीता माता को श्री राम जी की मुद्रिका प्रदान करने वाले हैं
7अशोकवनिकाच्छेत्ताॐ अशोकवनिकाच्छेत्त्रे नमःOm Aśokavanikācchetre Namaḥजो अशोक वन को नष्ट करने वाले हैं
8सर्वमायाविभञ्जनॐ सर्वमायाविभञ्जनाय नमःOm Sarvamāyāvibhañjanāya Namaḥजो भ्रम को नष्ट करने वाले हैं
9सर्वबन्धविमोक्ताॐ सर्वबन्धविमोक्त्रे नमःOm Sarvabandhavimoktre Namaḥजो समस्त प्रकार के बन्धनों से मुक्त करने वाले हैं
10रक्षोविध्वंसकारकॐ रक्षोविध्वंसकारकाय नमःOm Rakṣovidhvaṃsakārakāya Namaḥजो राक्षसों का संहार करने वाले हैं
11परविद्यापरिहारॐ परविद्यापरिहाराय नमःOm Paravidyāparihārāya Namaḥजो शत्रुओं के विवेक का नाश करने वाले हैं
12परशौर्यविनाशनॐ परशौर्यविनाशनाय नमःOm Paraśauryavināśanāya Namaḥजो शत्रुओं के बल एवं शक्ति को हरने वाले हैं
13परमन्त्रनिराकर्ताॐ परमन्त्रनिराकर्त्रे नमःOm Paramantranirākartre Namaḥजो केवल श्री राम मन्त्र का जाप करने वाले हैं
14परयन्त्रप्रभेदकॐ परयन्त्रप्रभेदकाय नमःOm Parayantraprabhedakāya Namaḥजो शत्रुओं की योजना को विफल करने वाले हैं
15सर्वग्रहविनाशीॐ सर्वग्रहविनाशिने नमःOm Sarvagrahavināśine Namaḥजो समस्त ग्रहों के अशुभ प्रभाव को नष्ट करने वाले हैं
16भीमसेनसहायकृत्ॐ भीमसेनसहायकृते नमःOm Bhīmasenasahāyakṛte Namaḥजो भीम की सहायता करने वाले हैं
17सर्वदुःखहरॐ सर्वदुःखहराय नमःOm Sarvaduḥkhaharāya Namaḥजो समस्त कष्टों का निवारण करने वाले हैं
18सर्वलोकचारीॐ सर्वलोकचारिणे नमःOm Sarvalokacāriṇe Namaḥजो समस्त लोकों में विचरण करने वाले हैं
19मनोजवॐ मनोजवाय नमःOm Manojavāya Namaḥजो वायु के समान तीव्र गति वाले हैं
20पारिजातद्रुमूलस्थॐ पारिजातद्रुमूलस्थाय नमःOm Pārijātadrumūlasthāya Namaḥजो पारिजात के वृक्ष के नीचे निवास करने वाले हैं
21सर्वमन्त्रस्वरूपवान्ॐ सर्वमन्त्रस्वरूपवते नमःOm Sarvamantrasvarūpavate Namaḥजो समस्त मन्त्रों/स्तोत्रों के ज्ञाता एवं स्वामी हैं
22सर्वतन्त्रस्वरूपीॐ सर्वतन्त्रस्वरूपिणे नमःOm Sarvatantrasvarūpiṇe Namaḥजो समस्त प्रकार के तन्त्रों के अधिपति हैं
23सर्वयन्त्रात्मकॐ सर्वयन्त्रात्मकाय नमःOm Sarvayantrātmakāya Namaḥजो समस्त प्रकार के यन्त्रों में विद्यमान हैं
24कपीश्वरॐ कपीश्वराय नमःOm Kapīśvarāya Namaḥजो वानरों के अधिपति हैं
25महाकायॐ महाकायाय नमःOm Mahākāyāya Namaḥजो अत्यन्त विशाल देह वाले हैं
26सर्वरोगहरॐ सर्वरोगहराय नमःOm Sarvarogaharāya Namaḥजो समस्त रोगों से मुक्त करने वाले हैं
27प्रभुॐ प्रभवे नमःOm Prabhava Namaḥजो सम्पूर्ण सृष्टि में पूजे जाने वाले हैं
28बलसिद्धिकरॐ बलसिद्धिकराय नमःOm Balasiddhikarāya Namaḥजो बल प्रदान करने वाले हैं
29सर्वविद्यासम्पत्प्रदायकॐ सर्वविद्यासम्पत्प्रदायकाय नमःOm Sarvavidyāsampatpradāyakāya Namaḥजो नाना प्रकार की विद्या एवं सम्पत्ति प्रदान करने वाले हैं
30कपिसेनानायकॐ कपिसेनानायकाय नमःOm Kapisenānāyakāya Namaḥजो वानर सेना के प्रमुख हैं
31भविष्यच्चतुराननॐ भविष्यच्चतुराननाय नमःOm Bhaviṣyaccaturānanāya Namaḥजो भविष्य की घटनाओं को जानने वाले अथवा भविष्यज्ञाता हैं
32कुमारब्रह्मचारीॐ कुमारब्रह्मचारिणे नमःOm Kumārabrahmacāriṇe Namaḥजो युवा एवं ब्रह्मचर्य व्रत का पालन करने वाले हैं
33रत्नकुण्डलदीप्तिमान्ॐ रत्नकुण्डलदीप्तिमते नमःOm Ratnakuṇḍaladīptimate Namaḥजो रत्न जड़ित स्वर्ण कुण्डल धारण करने वाले हैं
34सञ्चलद्बालसन्नद्धलम्बमानशिखोज्ज्वलॐ सञ्चलद्बालसन्नद्धलम्बमानशिखोज्ज्वलाय नमःOm Sañcaladbālasannaddhalambamānaśikhojjvalāya Namaḥजिनकी लम्बी पूँछ उनके सिर से भी ऊँची है
35गन्धर्वविद्यातत्वज्ञॐ गन्धर्वविद्यातत्वज्ञाय नमःOm Gandharvavidyātattvajñāya Namaḥजो गन्धर्व विद्या अर्थात् संगीत में पारंगत हैं
36महाबलपराक्रमॐ महाबलपराक्रमाय नमःOm Mahābalaparakramāya Namaḥजिनमें अद्वितीय बल एवं साहस है
37कारागृहविमोक्ताॐ कारागृहविमोक्त्रे नमःOm Kārāgṛhavimoktre Namaḥजो कारागृह से मुक्त करने वाले हैं
38शृङ्खलाबन्धमोचकॐ शृङ्खलाबन्धमोचकाय नमःOm Śṛṅkhalābandhamocakāya Namaḥजो बेड़ियों अथवा कष्ट से मुक्त करने वाले हैं
39सागरोत्तारकॐ सागरोत्तारकाय नमःOm Sāgarottārakāya Namaḥजो समुद्र को लाँघने वाले हैं
40प्राज्ञॐ प्राज्ञाय नमःOm Prājñāya Namaḥजो महान विद्वान हैं
41रामदूतॐ रामदूताय नमःOm Rāmadūtāya Namaḥजो भगवान श्री राम के दूत हैं
42प्रतापवान्ॐ प्रतापवते नमःOm Pratāpavate Namaḥजो अपनी वीरता एवं पराक्रम के लिए जाने जाते हैं
43वानरॐ वानराय नमःOm Vānarāya Namaḥजो वानर के स्वरूप में विराजमान हैं
44केसरीसुतॐ केसरीसुताय नमःOm Kesarisutāya Namaḥजो केसरी के पुत्र हैं
45सीताशोकनिवारकॐ सीताशोकनिवारकाय नमःOm Sītāśokanivārakāya Namaḥजो माता सीता के कष्ट का निवारण करने वाले हैं
46अञ्जनागर्भसम्भूतॐ अञ्जनागर्भसम्भूताय नमःOm Añjanagarbhasambhūtāya Namaḥजो माता अञ्जनी के गर्भ से जन्म लेने वाले हैं
47बालार्कसदृशाननॐ बालार्कसदृशाननाय नमःOm Bālārkasadṛśānanāya Namaḥजिनकी आभा उदीयमान सूर्य के समान है
48विभीषणप्रियकरॐ विभीषणप्रियकराय नमःOm Vibhīṣaṇapriyakāya Namaḥजो विभीषण के प्रिय हैं
49दशग्रीवकुलान्तकॐ दशग्रीवकुलान्तकाय नमःOm Daśagrīvakulāntakāya Namaḥजो रावण के कुल का अन्त करने वाले हैं
50लक्ष्मणप्राणदाताॐ लक्ष्मणप्राणदात्रे नमःOm Lakṣmaṇaprāṇadātre Namaḥजो लक्ष्मण जी के प्राणों की रक्षा करने वाले हैं
51वज्रकायॐ वज्रकायाय नमःOm Vajrakāyāya Namaḥजिनका शरीर वज्र के समान कठोर एवं शक्तिशाली है
52महाद्युतिॐ महाद्युतये नमःOm Mahādyutaye Namaḥजो अत्यन्त तेजस्वी हैं
53चिरञ्जीवीॐ चिरञ्जीविने नमःOm Cirañjīvine Namaḥजो प्रत्येक युग में अजर-अमर रहने वाले हैं
54रामभक्तॐ रामभक्ताय नमःOm Rāmabhaktāya Namaḥजो भगवान श्री राम के परम भक्त हैं
55दैत्यकार्यविघातकॐ दैत्यकार्यविघातकाय नमःOm Daityakāryavighātakāya Namaḥजो दैत्यों के समस्त कार्य निष्फल करने वाले हैं
56अक्षहन्ताॐ अक्षहन्त्रे नमःOm Akṣahantre Namaḥजो रावण के पुत्र अक्षय का अन्त करने वाले हैं
57काञ्चनाभॐ काञ्चनाभाय नमःOm Kāñcanābhāya Namaḥजिनकी काया स्वर्ण के समान आभा वाली है
58पञ्चवक्त्रॐ पञ्चवक्त्राय नमःOm Pañcavaktrāya Namaḥजिनके पाँच मुख हैं
59महातपस्ॐ महातपसे नमःOm Mahātapase Namaḥजो अद्भुत तपस्या करने वाले हैं
60लङ्किनीभञ्जनॐ लङ्किनीभञ्जनाय नमःOm Laṅkinībhañjanāya Namaḥजो लङ्किनी नामक राक्षसी का उद्धार करने वाले हैं
61श्रीमान्ॐ श्रीमते नमःOm Śrimate Namaḥजो सम्पूर्ण सृष्टि में आदरणीय एवं पूजनीय हैं
62सिंहिकाप्राणभञ्जनॐ सिंहिकाप्राणभञ्जनाय नमःOm Siṃhikāprāṇabhañjanāya Namaḥजो सिंहिका राक्षसी का अन्त करने वाले हैं
63गन्धमादनशैलस्थॐ गन्धमादनशैलस्थाय नमःOm Gandhamādanaśailasthāya Namaḥजो गन्धमादन पर्वत पर निवास करने वाले हैं
64लङ्कापुरविदाहकॐ लङ्कापुरविदाहकाय नमःOm Laṅkāpuravidāhakāya Namaḥजो लङ्का दहन करने वाले हैं
65सुग्रीवसचिवॐ सुग्रीवसचिवाय नमःOm Sugrīvasacivāya Namaḥजो सुग्रीव के मन्त्री हैं
66धीरॐ धीराय नमःOm Dhīrāya Namaḥजो अत्यन्त वीर एवं साहसी हैं
67शूरॐ शूराय नमःOm Śūrāya Namaḥजो निर्भीक एवं निडर हैं
68दैत्यकुलान्तकॐ दैत्यकुलान्तकाय नमःOm Daityakulāntakāya Namaḥजो दैत्यों का अन्त करने वाले हैं
69सुरार्चितॐ सुरार्चिताय नमःOm Surārcitāya Namaḥजो देवताओं द्वारा पूजे जाने वाले हैं
70महातेजस्ॐ महातेजसे नमःOm Mahātejase Namaḥजिनमें असीमित तेज है
71रामचूडामणिप्रदॐ रामचूडामणिप्रदायकाय नमःOm Rāmacūḍāmaṇipradāyakāya Namaḥजो भगवान श्री राम को सीता माता की चूड़ामणि प्रदान करने वाले हैं
72कामरूपीॐ कामरूपिणे नमःOm Kāmarūpiṇe Namaḥजो इच्छानुसार कोई भी रूप धारण करने वाले हैं
73पिङ्गलाक्षॐ पिङ्गलाक्षाय नमःOm Piṅgalākṣāya Namaḥजो लाल एवं भूरे नेत्रों वाले हैं
74वार्धिमैनाकपूजितॐ वार्धिमैनाकपूजिताय नमःOm Vārdhimainakapūjitāya Namaḥजो समुद्र एवं मैनाक पर्वत द्वारा पूजे जाने वाले हैं
75कवलीकृतमार्तण्डमण्डलॐ कवलीकृतमार्तण्डमण्डलाय नमःOm Kavalīkṛtamārtaṇḍamaṇḍalāya Namaḥजो सूर्य को निगलने वाले हैं
76विजितेन्द्रियॐ विजितेन्द्रियाय नमःOm Vijitendriyāya Namaḥजो समस्त इन्द्रियों को वश में करने वाले हैं
77रामसुग्रीवसन्धाताॐ रामसुग्रीवसन्धात्रे नमःOm Rāmasugrīvasandhātre Namaḥजो भगवान श्री राम एवं सुग्रीव में मित्रता करवाने वाले हैं
78महारावणमर्दनॐ महारावणमर्दनाय नमःOm Mahārāvaṇamardanāya Namaḥजो महारावण का संहार करने वाले हैं
79स्फटिकाभॐ स्फटिकाभाय नमःOm Sphaṭikābhāya Namaḥजो स्फटिक मणि के समान आभा वाले हैं
80वागधीशॐ वागधीशाय नमःOm Vāgadhīśāya Namaḥजो वाणी के स्वामी हैं
81नवव्याकृतिपण्डितॐ नवव्याकृतिपण्डिताय नमःOm Navavyākṛtipaṇḍitāya Namaḥजो अत्यन्त कुशल विद्वान हैं
82चतुर्बाहुॐ चतुर्बाहवे नमःOm Caturbāhave Namaḥजो चार भुजाओं वाले हैं
83दीनबन्धुॐ दीनबन्धवे नमःOm Dīnabandhave Namaḥजो दीन-हीनों के मित्र हैं
84महात्माॐ महात्मने नमःOm Mahātmane Namaḥजो समस्त आत्माओं में श्रेष्ठ हैं
85भक्तवत्सलॐ भक्तवत्सलाय नमःOm Bhaktavatsalāya Namaḥजो भक्तों पर करुणा करने वाले हैं
86सञ्जीवननगाहर्ताॐ सञ्जीवननगाहर्त्रे नमःOm Sañjīvananagāhrtre Namaḥजो सञ्जीवनी पर्वत लाने वाले हैं
87शुचिॐ शुचये नमःOm Śucaye Namaḥजो परम पवित्र हैं
88वाग्मीॐ वाग्मिने नमःOm Vāgmine Namaḥजो एक कुशल वक्ता हैं
89दृढव्रतॐ दृढव्रताय नमःOm Dṛḍhavratāya Namaḥजो अपनी प्रतिज्ञा पर दृढ रहने वाले हैं
90कालनेमिप्रमथनॐ कालनेमिप्रमथनाय नमःOm Kālanemipramathanāya Namaḥजो कालनेमि दैत्य का अन्त करने वाले हैं
91हरिमर्कटमर्कटॐ हरिमर्कटमर्कटाय नमःOm Harimarkaṭamarkaṭāya Namaḥजो वानरों के स्वामी हैं
92दान्तॐ दान्ताय नमःOm Dāntāya Namaḥजो दान देने वाले हैं
93शान्तॐ शान्ताय नमःOm Śāntāya Namaḥजो शान्त प्रकृति वाले हैं
94प्रसन्नात्माॐ प्रसन्नात्मने नमःOm Prasannātmane Namaḥजो प्रसन्नचित्त रहने वाले हैं
95शतकण्ठमदापहृत्ॐ शतकण्ठमदापहृते नमःOm Śatakaṇṭhamadāpahṛte Namaḥजो शतकण्ठ के अभिमान को नष्ट करने वाले हैं
96योगीॐ योगिने नमःOm Yogine Namaḥजो एक महान योगी हैं
97रामकथालोलॐ रामकथालोलाय नमःOm Rāmakathālolāya Namaḥजो रामकथा सुनने को उत्सुक रहने वाले हैं
98सीतान्वेषणपण्डितॐ सीतान्वेषणपण्डिताय नमःOm Sītānveṣaṇapaṇḍitāya Namaḥजो माता सीता को ज्ञानपूर्वक खोजने वाले हैं
99वज्रदंष्ट्रॐ वज्रदंष्ट्राय नमःOm Vajradaṃṣṭrāya Namaḥजो वज्र के समान कठोर हैं
100वज्रनखॐ वज्रनखाय नमःOm Vajranakhāya Namaḥजो वज्र के समान सुदृढ़ नख अर्थात् नाखून वाले हैं
101रुद्रवीर्यसमुद्भवॐ रुद्रवीर्यसमुद्भवाय नमःOm Rudravīryasamudbhavāya Namaḥजो भगवान शिव के अवतार हैं
102इन्द्रजित्प्रहितामोघब्रह्मास्त्रविनिवारकॐ इन्द्रजित्प्रहितामोघब्रह्मास्त्रविनिवारकाय नमःOm Indrajitprahitāmoghabrahmāstravinivārakāya Namaḥजो इन्द्रजीत के ब्रह्मास्त्र के प्रभाव को दूर करने वाले हैं
103पार्थध्वजाग्रसंवासीॐ पार्थध्वजाग्रसंवासिने नमःOm Pārthadhvajāgrasamvāsine Namaḥजो अर्जुन के रथ की ध्वजा में निवास करते हैं
104शरपञ्जरभेदकॐ शरपञ्जरभेदकाय नमःOm Śarapañjarabhedakāya Namaḥजो शत्रुओं के कारागृह को भेदने वाले हैं
105दशबाहुॐ दशबाहवे नमःOm Daśabāhave Namaḥजो दस भुजाओं वाले हैं
106लोकपूज्यॐ लोकपूज्याय नमःOm Lokapūjyāya Namaḥजो समस्त लोकों में पूजे जाने वाले हैं
107जाम्बवत्प्रीतिवर्धनॐ जाम्बवत्प्रीतिवर्धनाय नमःOm Jāmbavatprītivardhanāya Namaḥजो जाम्बवन्त जी के अत्यन्त प्रिय हैं
108सीतासमेतश्रीरामपादसेवाधुरन्धरॐ सीतासमेतश्रीरामपादसेवाधुरन्धराय नमःOm Sītāsametaśrīrāmapādasevādhurandharāya Namaḥजो देवी सीता सहित श्री राम जी के चरण कमलों की सेवा करने वाले हैं

Leave a Reply

Discover more from Phalgun Sakha फाल्गुन सखा

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading